Người đăng: Hobby   Ngày: 04/06/2020   Lượt xem: 231

Haruki Murakami - tiểu thuyết gia lừng danh người Nhật và cũng là một người chạy bộ cừ khôi - từng có tác phẩm “Tôi nói gì khi nói về chạy bộ” đối chiếu giữa nghề viết với hành trình chinh phục đường chạy marathon trong đời mình. Thế nhưng, ông chưa bao giờ nói rằng viết lách là một cuộc chạy đua, thay vào đó, nó là một hành trình cô độc của người chạy. Và bởi vì nó không phải là một cuộc đua, người viết có quyền dừng lại bất cứ lúc nào họ cảm thấy kiệt sức mà không cần phải cố gắng để đuổi kịp một đối thủ nào.

Trong thời đại mà mạng xã hội trở thành một “siêu quyền lực”, nơi người ta buộc phải phô bày và chứng tỏ bản thân mỗi ngày, viết lách trở thành một cuộc chạy đua vô hình không mong muốn, và người viết cũng bị thúc ép phải sản xuất nội dung liên tục nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.

Cuộc đua viết lách và bài học của sự nghỉ ngơi

Viết lách thường xuyên và đều đặn là một điều lý tưởng mà người viết nào cũng muốn hướng đến. Điều đó chẳng có gì đáng bàn với những người có một động lực nội tại mạnh mẽ và không bị chi phối bởi cuộc đua ngoài kia. Điều thực sự đáng ngại là nhiều người viết đang đâm đầu chạy nhưng không biết mình sắp kiệt sức và rơi xuống vực thẳm. Trước khi điều đó xảy ra, hãy học cách dừng lại.

1. Trước mặt bạn là một mỏm đá lớn

Bạn có bao giờ cảm thấy mình rơi vào tình trạng hằng ngày đều viết, viết miệt mài nhưng không biết mình đang viết vì điều gì, bài viết của mình có giá trị hay không? Bạn viết để độc giả không quên mình, hoặc viết chỉ vì công việc của bạn không cho phép bạn dừng lại? Và rồi bạn đánh mất tình yêu thuần túy ban đầu dành cho viết lách. Bạn không thể né tránh cảm xúc rằng việc viết mỗi ngày là một sự ép uổng, chán chường dù lý trí của bạn vẫn nói rằng bạn rất yêu viết. Bạn mất dần năng lượng, mất kết nối với bản thân và những mối quan hệ, thậm chí mất cả sức khỏe.

Khi kể ra tất thảy những điều trên, mình không thể ngừng hình dung về cảnh tượng một người đang đâm đầu chạy để đuổi kịp một ai đó trong trạng thái vô thức mà không hề biết rằng trước mặt mình là một mỏm đá lớn. Chỉ cần một bước nữa thôi, người đó sẽ rơi xuống vực thẳm. Và đó chính là vực thẳm mang tên Sức cùng lực kiệt, hay trong tiếng Anh người ta gọi là “burnout”.

Dĩ nhiên, nó chỉ là một cái vực tồn tại trong tâm trí của bạn. Đó là khi bạn đã quá mệt mỏi, và bắt đầu nghi ngờ khả năng của chính mình. Bạn nghĩ rằng mình chỉ sản xuất ra những tác phẩm tồi tệ, và não bộ của bạn bắt đầu “thu gom bằng chứng” chứng minh điều bạn nghĩ là đúng. Chính sự ngờ vực bản thân của bạn sẽ dẫn đến tình trạng bế tắc ý tưởng, mất nguồn cảm hứng (hay còn gọi là writer’s block). Và một khi đối diện với writer’s block, bạn sẽ không còn thấy mình yêu viết lách nữa.

Mình tin rằng không một người viết nào muốn rơi vào cái vực thẳm vô vọng ấy cả. Vậy thì chúng ta phải làm gì?

2. Nghệ thuật của sự nghỉ ngơi

Câu trả lời đơn giản thôi, đó là: dừng lại và nghỉ ngơi. Bạn có tin rằng nghỉ ngơi là một nghệ thuật và dừng lại là một dạng khả năng hay không?

Con người hầu như không có khả năng dừng lại, chạy từ lâu đã là một tập khí bên trong chúng ta. Một con thú bị thương sẽ biết dừng lại để dưỡng thương, tận dụng hết mọi năng lượng cho việc tự chữa lành chính mình. Nhưng con người thì khác. Điều nguy hiểm của con người là chỉ chấp nhận tạm dừng nếu nhận thấy một vết thương thể chất, trong khi đó vết thương về tinh thần lại âm thầm và có sức tàn phá hơn nhiều thì họ vẫn phớt lờ và tiếp tục chạy. Ngay cả khi được trao cho cơ hội để dừng lại, chúng ta vẫn chạy. Khi dừng đèn đỏ chẳng hạn. Có rất nhiều người thấy đèn đỏ nhưng vẫn phóng đi vì đang lo không kịp đuổi theo một điều gì đó, có người đèn đỏ chưa kịp chuyển màu đã bóp còi inh ỏi vì không thể nào đợi nổi 1, 2 giây. Ngay cả khi không còn ở giữa đường phố tấp nập ồn ã mà thu mình vào một nơi hoàn toàn tĩnh lặng, chúng ta vẫn không cho tâm trí mình được nghỉ ngơi. Chúng ta vẫn tiếp tục lắng lo suy nghĩ phút sau, giờ sau, ngày sau, tuần sau, tháng sau, năm sau mình phải làm gì để theo kịp đường đua.

Trong khi đó, tương lai là thứ không tồn tại, còn hiện tại (present) mới chính là một món quà (cũng là present). Trước khi đưa chân xuống vực thẳm, hãy để hiện tại kéo bạn lại. Hãy dừng lại, lùi lại một bước. Bạn an toàn. Một bước lùi đó có thể là một hơi thở sâu, một lần ngước nhìn lên bầu trời hay lắng nghe tiếng chim, một buổi dạo chơi bên bờ biển, một ngày dành hoàn toàn cho thiên nhiên, một tuần trốn khỏi thành phố, một tháng gặp gỡ con người mới. Làm gì trong bước lùi đó hoàn toàn là lựa chọn của bạn. Chỉ cần bạn dừng lại, dù chỉ một phút, để tâm trí được nghỉ ngơi, để nhận ra cuộc sống đầy màu nhiệm, để tìm lại cảm hứng cho viết lách, và để nhớ lại lý do tại sao mình bắt đầu viết.

3. Lùi lại không đáng sợ như bạn tưởng

Bạn đã quá ám ảnh với cuộc chạy đua ngoài kia và lo sợ rằng nếu mình tạm dừng thì sẽ bị bỏ lại phía sau? Mình công nhận nỗi sợ đó. Nhưng bạn biết còn có điều gì đáng sợ hơn không? Đó là khi bạn rơi vào vực thẳm Sức cùng lực kiệt kia và bắt đầu sản xuất ra những nội dung vô giá trị. Bạn lo sợ rằng nếu không hiện diện trên trực tuyến thường xuyên thì người ta sẽ dần quên mất bạn? Không đâu, chính thương hiệu cá nhân của bạn mới bị tổn thương khi bạn sản xuất nội dung trong tình trạng kiệt sức và mất năng lượng. Trái lại, nếu bạn cho tâm trí và cơ thể một khoảng nghỉ để nạp lại năng lượng, thì chất lượng nội dung chắc chắn sẽ được nâng cao khi bạn quay trở lại.

Cho dù chúng ta đã cam kết rằng mình phải tiến bộ mỗi ngày, nhưng liệu cam kết đó có thiếu đi một chút cân nhắc về sự cân bằng trong cuộc sống, giữa sức khỏe, gia đình, tình yêu, đam mê, tiền bạc? Nếu như bạn nói rằng bạn không thể dừng lại bởi bạn còn phải làm việc để thanh toán hóa đơn hàng tháng, vì cuộc đời không như là mơ, mình hiểu điều đó. Nhưng như mình nói, dừng lại không tốn nhiều thời gian như bạn nghĩ, hơn nữa, đời sống tinh thần là thứ bạn không nên mang ra để hy sinh, bất kể mọi giá.

Sau cùng, mỗi người đều có riêng cho mình một con đường. Nơi đó, bạn được quyền lựa chọn tốc độ và giới hạn của mình. Nơi đó, chẳng có ai ganh đua với bạn. Nơi đó, bạn biết mình nên chọn tận hưởng hay hy sinh. Như Murakami trong quyển sách mình đề cập ở đầu bài đã nói: “Cố gắng tối đa trong những giới hạn cá nhân của mình: đó là bản chất của chạy bộ, và là một ẩn dụ cho cuộc sống - cho tôi, và cả cho viết lách.”

Để khép lại bài viết này, mình xin gửi đến mọi người một lời mời. Đó là lời mời hãy dừng lại một phút để ngắm nhìn bầu trời, hoặc nếu có nhiều thời gian hơn thì hãy tìm về sông, về biển, về núi rừng. Để thấy bản thân chúng ta quá nhỏ bé giữa vũ trụ bao la, và mọi sự tranh đấu để hơn thua đều là vô nghĩa.

Và ít nhất, cảm ơn bạn đã dừng lại đọc bài viết này của mình. 

--- Theo HW2P

(1 ratings)

Tags: viết lách, writer